Marlow Moss inhalen

Directeur Benno Tempel van het Haags Gemeentemuseum, dé plek in Nederland voor het oeuvre van kunstschilder en -theoreticus Piet Mondriaan (Amersfoort 1872- New York 1944), heeft de verschijning bevestigd van een uitgebreide Mondriaan-biografie, later dit jaar. Het boek zal meer werk dan ooit kunnen laten zien, omdat het 70 jaar na zijn dood rechtenvrij zou zijn geworden. Dat wordt in de Verenigde Staten kennelijk betwist, maar dat is een kleinigheid.  Er bestaan al ettelijke boeken over leven en werk van Mondriaan, maar er schijnt nog meer te zijn en ook zouden er ook nieuwe inzichten zijn over de mens Mondriaan. De film over Turner scoorde, de vooruitzichten voor Michiel de Ruyter zijn goed, waarom geen film over Mondriaan?

Natuurlijk is er ook een nieuw publiek, zijn oude boeken uitverkocht en is er zoveel over deze Amersfoortse zoon te vertellen, dat liefhebbers uit binnen- en buitenland er nooit genoeg van krijgen.  Er zal wel een slim communicatieplan worden gemaakt, waardoor uiteindelijk niemand meer kan wachten het standaardwerk in huis te hebben.
Benieuwd zou ik zijn naar de relatie van Mondriaan met tijdgenoten, in o.a. Amersfoort, Amsterdam, Domburg, Parijs en New York. In het bijzonder zou mij benieuwen of we in het nieuwe jaar ook meer aan de weet komen over de Engelse Mondriaan-volgelinge Marlow Moss (1889-1958) aan wie vorig jaar in Engeland op vier plaatsen exposities gewijd waren (Tate St Ives, the Leeds Art Gallery, Jerwood Gallery in Hastings en Tate Britain Londen), waarvan ik de laatste, in de hernoemde Tate Gallery, net voor Kerstmis mocht bezoeken. Van Marlow Moss (geboren als Marjorie) is bekend, dat ze zich graag kleedde als paardenfluisteraar en regelmatig op Walcheren kwam om het gezelschap te zoeken van de schrijfster Antoinette Hendrika (Nettie) Nijhoff-Wind (1897-1971), de afdrijvende echtgenote van de Nederlandse dichter Martinus Nijhoff (1894-1953), die bij Groot Valkenisse het zomerhuis Villa Antoinette in bezit hadden.
De huidige bewoner van dit huis, oud-PZC-hoofdredacteur Andreas Oosthoek (1942) heeft via Uitgeverij Cossee in Amsterdam laten weten, dat hij na zijn (verlate) romandebuut “Het relaas van Solle”, verwacht in februari, ook nog met andere dingen komt, waaronder het “Het koffertje van Marlow Moss”. Oosthoek was in 1972 direct betrokken bij de grote Marlow Moss-tentoonstelling (ca 60 schilderijen, veel tekeningen en een aantal beelden uit het bezit van zoon Nijhoff) in de Vleeshal in Middelburg. Als kunstredacteur van de krant sprak hij openingswoorden, die in verkorte vorm ’s anderendaags (8 april) de kolommen van de PZC bereikten:

“Een eerste confrontatie: men ziet Moss en zegt Mondriaan. Een tweede confrontatie: Men ziet Moss en zegt Moss. In de tijd die daartussen ligt, en die kan kort zijn, heeft diezelfde men zich een wereld eigen gemaakt die niet alleen de wereld is van een op velerlei manier opvallende kunstenares, maar evenzeer die van een hele generatie die een onmiskenbaar eigen stempel heeft gedrukt op wat we het gebeuren van de moderne kunst noemen. Miss Marlow Moss heeft eerst en vooral door haar eigenzinnige en bescheiden aard nooit aanspraak kunnen maken op de roep een opmerkelijk exponente van die generatie te zijn. Ze is het wel, de tentoonstelling die u nog niet maar ik wel heb gezien, stelt dat vast, bijna veertien jaar na haar eenzame dood. Dat is dan meteen ruim veertien jaar te laat” (…)

Middelburg mag dan volgens Oosthoek in 1972 laat geweest zijn, Engeland was in 2014 nog later en nog steeds lijkt Moss een goed bewaard geheim. In april 2014 probeerde The Guardian wat goed te maken met een aankondigend artikel voor de Engelse Marlow Moss tentoonstellingen onder de kop “Marlow Moss: forgotten art maverick” en daaronder: “A radical lesbian who apprenticed herself to Léger became a modernist to rival Mondrian – Marlow Moss is one of the great figures of English art. So why has no one heard of her?”

Marlow Moss aanschouwen te Londen was me dus een inhaalmanoeuvre. Maar de drommen waren voor Turner.

  • "I am no painter, I don't see form, I only see space, movement and light"